WCAG A A A

Ciech

Szukaj

O Artystce

Magdalena Abakanowicz

ur. 20 czerwca 1930 - zm. 20 kwietnia 2017


Jedna z najsłynniejszych artystów polskich na świecie. Pasmo jej sukcesów rozpoczęło się w 1965 roku wystawą indywidualną w warszawskiej galerii „Zachęta”, gdzie zaprezentowała swoje wielkoformatowe gobeliny. Zostały one następnie pokazane podczas Biennale w São Paulo, gdzie otrzymała za nie złoty medal. Zaprezentowana wówczas autorska wersja gobelinu, została nazwana od jej nazwiska abakanami i rozsławiła polską szkołę gobelinu na całym świecie. Odtąd jej tkaniny stawały się coraz bardziej monumentalne, wzbogacając swoje formalne komponenty o trzeci wymiar – poprzez faktury, grę cięć otworów oraz nietypowe kształty, odbiegające od tradycyjnej prostokątnej ramy tkackiej, aby w końcu stać się pełnowymiarowymi kompozycjami. Prace trafiały do prestiżowych międzynarodowych kolekcji – do Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku (MoMA), Museum Bellerive w Zürichu; Musée des Beaux-arts w Chaux-de-Fonds, Centre Georges Pompidou w Paryżu; Stedelijk Museum w Amsterdamie. A najsłynniejszy z nich „Abakan Red II” (1969) znajduje się dziś w zbiorach Tate Modern w Wielkiej Brytanii.


Jej dorobek twórczy kontynuowały autorskie ‘environments’ – instalacje z abakanów i lin tworzące odrębne dzieła. Nieustannie rosłą skala realizacji, czego przykładem jest monumentalna gobelinowa instalacja w Hertegonbosh (1971). Lata 70. przyniosły kolejne formy rzeźbiarskie, autorka zwraca się ku figurze ludzkiej. W latach 1973-1975 powstała seria „Głowy” - „Heads” (dziś w Tate Gallery), potem „Seated Figures” - „Figur siedzących” (od 1974). Do ich tworzenia zaczęła używać żywicy epoksydowej do utwardzenia form kształtowanych z juty. Odciski ciała człowieka w jej kolejnych seriach były usztywniane właśnie taką metodą. W 1980 reprezentowała sztukę polską w Pawilonie Polskim na Biennale di Venezia. Pokazała tam serię „Pleców” (1976-1980) oraz „Embriologię” – „Embryology” (1978-1980), kilkaset obiektów ukształtowanych z juty i konopi, przypominających przeskalowane jaja nieokreślonej formy życia.


Tak ukształtowany zestaw prac został pokazany podczas objazdowej retrospektywy, przygotowanej w Museum of Contemporary Art w Chicago przez Mary Jane Jacob. Wystawie towarzyszył obszerny monograficzny katalog wydany w Abbeville Press w Nowym Jorku. Retrospektywa pokazywana w latach 1982-1984 w licznych miastach Stanów Zjednoczonych ugruntowała pozycję Abakanowicz w panoramie sztuki międzynarodowej.

W połowie lat 80. powstała jedna z najbardziej charakterystycznych prac przez nią tworzonych – seria „Tłumów” - „Crowds” – zapełniały odtąd przestrzenie publiczne. Odciski ciała człowieka, były wykonywane z utwardzonej żywicą tkaniny jutowej – zawsze bez głowy, czasem bez rąk i w różny sposób deformowane. Z przodu – to tłum gotowy do konfrontacji, z tyłu – najczęściej pusty, wydrążony i słaby. Pierwsza z grup „Crowd I”, liczyła 50 figur i w takiej postaci została wystawiona w Pałacu Mücsarnok w Budapeszcie (1986). Potem powstawały kolejne – “Ragazzi” (1990) , „Infantes” (1992), „Puellae” (1992), „Bacwards Standing” (1993-1994), „Standing Figures” (1994-1999), „Hurma” - grupa ponad 200 figur pokazana w Centrum Sztuki w Warszawie (1995). Jej figury, początkowo z juty, od końca lat 90. realizowane były w nowych materiałach: w brązie, betonie, czy żywicy. Abakanowicz sukcesywnie zwiększa skalę swego przekazu. Kolejne grupy są coraz większe: monumentalne - o wysokości 200 cm, potem 260 cm, tworzą zespoły w kolekcjach Sammlung Museum Würth czy Princeton University Art Museum, z drugiej strony – jej grupy są coraz liczniejsze - „Nierozpoznani”, ustawieni w 2002 na Cytadeli w Poznaniu to 112 wielkich żeliwnych figur, a instalacja ustawiona w 2006 roku w przestrzeni Grant Parku Chicago – „ Agora” to 106 figur z żelaza o wysokości niemal 300 cm.


Jej niezaprzeczalny międzynarodowy sukces pieczętuje seria wystaw indywidualnych w prestiżowych instytucjach kulturalnych: Metropolitan Museum of Art: Abakanowicz on the Roof (1999), Les Jardins du Palais Royal, Paris (1999); Institut Valencià d’Art Modern (2008); Museo Nacional Centro de Arte „Reina Sofia” w Madrycie (2008), Museum Kunst Palast, Düsseldorf (2008-2009); Fondazione Arnaldo Pomodoro, Milano (2009).


Kolekcja CIECH jest wynikiem dwudziestoletniej współpracy artystki z należącą do firmy fabryką żywicy epoksydowej w Nowej Sarzynie. Żywica była używana przez Abakanowicz już od połowy lat 70., z biegiem czasu eksperymentalna nuta jej działalności artystycznej przynosiła coraz bardziej różnorodne zastosowanie tego materiału. Wszystkie prace w kolekcji zostały podarowane przez autorkę: „Kobieta w welonie” (1996), „Epoksydowy zwierz” (1999), „Dziewczynka dla Sarzyny” (2005), „Ana” (2007), „Ptak” (2009) oraz rysunek z cyklu „Kwiaty” (1998).


 Jolanta Gola

do góry